دهکده آموزش و تکنولوژی

مواد آموزشي عناصر اصلي فرايند تکنولوژی آموزشی:

بدون مواد آموزشي امكان تبادل تجربه بين معلم و فراگيرنده ضعيف است و نمي توان برنا مه ي تحصيلي مورد نظر را به

سادگي اجرا كرد. مواد آموزشي , اطلاعات لازم را فراهم مي آورند ارائه اطلاعات را در قالب عرضه و توالي مطالب درسي سازمان مي دهند ,فرصتاستفاده از آموخته ها را براي فرا گيرندگان مهيا مي سازند و ... استفاده از مواد و وسايل آ موزشي با تدوين اهداف كاملاً مشخص در زمينه پيشرفت تحصيلي و با انجام فعاليتهاي آموزشي از پيش برنامه ريزي شده ضمن جهت دادن منابع موجود فيزيكي و مادي فعاليتهاي مدارس مجري طرح كلاس درس را براي دستيابي به اهداف آموزشي تنظيم ميكنند . به طور كلي در اين مدارس براي استفاده از امكانات آموزشي در جهت اعتلاي فراگيران و حصول به اهداف اساسي تعليم و تربيت و توجه به ابعاد مختلف رشد (معنوي , جسمي اخلاقي , عقلاني , اجتماعي و ... ) هر ابزاري را با هدف ياددهي ـ يادگيري مورد استفاده قرار مي دهند و هر وسيله و اسبابي كه در متن فعاليتهاي ياددهي ـ يادگيري حضور يابد ((ابزار آموزشي ))محسوب مي شود .

مواد و ابزارهاي آموزشي همواره در حال تغيير و دگرگوني هستند و به اصطلاح ((روز آمد و بهنگام ))مي شوند , معلمان فكور و خلاق علاوه بر استفاده از ابزارهاي آموزشي به روز و بهنگام ابزار سازي و ابزار آفريني مي كنند ((tool maker instrument maker چنين معلماني قادرند از كمترين امكانات بيشترين بهره را ببرند .با ساده ترين ابزارهايي كه در محيط قابل كشف است , شوق انگيزترين ياددهي ها را عرضه بدارند . براي اين معلمان قلم كاغذ ,تخته سياه , كتابهاي غير درسي , پوشاك ,پارچه , ميخ ,پيچ , اره , آچار , ظرف ,تخته ماهوتي , انواع مواد و قلم رنگي , رنگ و روغن , زرورق , گل و گياه برگ و ساقه و شاخه و خس و خاشاك و ...به همان اندازه ارزش و اعتبار ((ابزار بودن )) دارد كه وسايل سنگين و بزرگ در اصطلاح پيشرفته اي كه به صورت دستگاههايي نظير كامپيوتر , ماشينهاي الكترونيك , تلويزيون مدار بسته ,ويدئو و ... جلوه گر مي شوند و در تكنولوژي آموزشي , سخت افزار آموزشي ناميده مي شوند . به راستي براي معلم ((شاگرد مدار )) كه ناچار بايد (( ابزار گرا )) هم باشد هر چيز كه در محيط و در زندگي او وشاگردانش هست جزو ابزارهاي آموزشي به حساب مي آيد . براي ياددهنده ي عاشق و علاقه مند هر چيز و همه چيز ابزار آموزشي است . تنها اعتقاد و باور به يادگيري هاي ديداري ـ شنيداري , يادگيريهاي عملي , يادگيريهاي توام با تفكر و تعمق و نه يادگيريهاي طوطي وار و سطحي است كه ياددهندگان را معتقد به استفاده از ((ابزار آموزشي )) مي كند .

ياددهي ـ يادگيري با اين رويكرد , يك يادگيري منبع محور است و براي دانش آموزان فرصت انتخاب كردن , شرح دادن وكشف كردن را فراهم مي كند . در اين رويكرد دانش آموزان با منابع گوناگوني همچون كتابهاي مرجع ,مجلات و ديگر رسانه هاي گروهي , فيلم , نوارهاي شنيداري و ديداري , نرم افزارهاي رايانه اي نقشه ها و منابع اجتماعي همچون كتابخانه ها , موزه ها ,سازمانها و كتابخانه ها آشنا ميشوند و شيوه ي بهره برداري و استفاده كردن از آنها را فرا مي گيرند . به عبارت ديگر معلم پروژه هايي را در قالب تكليف به دانش آموزان مي دهد و با معرفي منابع مختلف دانش آموزان را براي پيدا كردن ,تحليل كردن و ارائه اطلاعات به دست آمده , راهنمايي مي كند. در واقع اين رويكرد وسيله اي است كه به كمك آن معلمان مي توانند نگرشها و تواناييهاي دانش آموزان را به منظور تقويت يادگيري مستقل و مادام العمر پرورش دهند . در ضمن دانش آموزان با اين روش تشويق مي شوند تا در محيطي غني از منابع كه در آن افكار و احساسات مورد احترام است , اطلاعات مورد نياز خويش راخودشان انتخاب كنند و به اين ترتيب در يادگيري به استقلال فردي دست يابند .

معرفی تعدادی از وسایل ونرم افزارهای نوین مرتبط با کلاس الکترونیکی:

1- رایانه های مختلف: رومیزی-لپ تاپها-جیبی

2- تخته سفید هوشمند: ابزاری جدید برای آموزش و فراگیری و ارائه کنفرانس
تعریف :تخته هوشمند یکی از آخرین تکنولوژیهای روز است که ترکیبی از تکنولوژیهای الکترونیک،نرم افزارو اینترنت میباشد.
تخته سفید هوشمند روش تدریس سنتی و سبک کنفرانس ها را متحول ساخته و ابزار نوینی برای تدریس و فراگیری ،برگزاری کنفرانس ها بوده و آموزش از راه دوررا ممکن میسازد.
مورد استفاده :قابل استفاده در سالنهای کنفرانس کلاسهای آموزشی ودانشگاها و مدارس با سیستمهای نوین آموزشی.
قابلیتهای تخته هوشمند:
- سخت افزار مورد نیاز: لپ تاپ و پی سی
-پشتیبانی زبانی: زبان چند ملیتی
Win98/ME/NT/2000/XP/2003 - سیستم مورد نیاز - محتویات مجموعه: یک تخته هوشمند،دوعدد قلم مغناطیسی،نگهدارنده نصب روی دیوار،یک کابل یو اس بی،یک سی دی نرم افزار درایور
- شناسائی دستخط: انگیسی
- خصوصیات طراحی:مات،تراکم بالا،مواد کامپوزیت انعکاس پائین، ضد خوردگی شیمیائی و خراش بالا
- حالات کار: اینتراکتیو ،نوشتاری و مدیریتی

3-ویژ یولایزر(بزرگ نماها)

4-تخته الکترونیکی: این تخته به همراه قلم نوری مورد استفاده قرار میگیرد

5-نرم افزار :EXELبرای ایجاد جداول ،نمودارهاوثبت آمار واطلاعات دانش آموزان

6-نرم افزار :WORDبرای نوشتن متنهای درس به صورت واضح ،زیباومتنوع

7-نرم افزار POWER POINT : برای ایجاد اسلایدهای آموزشی زیبا ومتنوع بامحیطی جذاب

8-نرم افزار PHOTOSHOP: برای ایجاد عکسهای متنوع وتغییر بر روی آنها

9-نرم افزار :MOVIEMAKER يكي از مهمترين ابزارهايي كه در ساخت يك مجموعه آموزشي در انتقال دانش موثر است استفاده از تصاوير متحرك است. تصاوير گوناگون و يا فيلم به يادگيري كمك مي كند.اطلاعات را مي توان از طريق تصوير مناسب ، بسيار ساده تر از پيام شفاهي يا كتبي دريافت كرد به عبارتي ديگر «يك عكس مناسب گوياتر از هزار كلمه است».حال اگر اين تصاوير متحرك باشند (در قالب فيلم ، كارتون ، يا … ) اثرش به مراتب بيشتر و بهتر خواهد بود . بنابراين به نظر من اگر در هفته يك ساعت (در زمينه هاي مختلف ) به مطالعه در كتابخانه ، استفاده از آزمايشگاه ، ديدن فيلم، و يا خواندن مجلات و كتب غير درسي و … اختصاص داده شود ، فراگيران مطالب آموخته شده را مي توانند لمس كنند و بكار گيرند .این نرم افزار به معلم در ساخت فیلمهای آموزشی کمک میکند.

10-نرم افزار :ACCESSبرای ایجاد بانکهای اطلاعاتی دانش آموزان

ویژگی های معلم در آموزش نوین :

از آنجایی که قرن بیست و یکم، قرن اطلاعات، ابتکار و مهارت و سرعت می باشد بنابراین ویژگی های معلم در این قرن بر اساس این اصول می باشد.

الف) اطلاعات:
ویژگی معلم، بالا بردن اطلاعات و به روز کردن آن است. در بحث اطلاعات ((برنامه ICT فناوری اطلاعات)) جایگاه ویژه ای دارد که به آن می پردازیم.

1- آشنایی فناوری آموزشی: برای کسب موفقیت در قرن بیست و یکم، معلمان باید دانش آموزانی تربیت کنند که یادگیرندگان مادام العمر باشند و این مسیر نمی گردد مگر این که فرایند یادگیری مبتنی بر انتقال صرف دانش تغییر پذیرد بنابراین معلمان باید با استفاده از کامپیوتر و اینترنت و کاربرد آنها تدریس واقف باشند و دانش آموزان را نیز به این امر ترغیب کنند.
فناوری اطلاعات به ما می گوید آن چه که تا دیروز درست بوده امروز ممکن است نادرست و حتی گمراه کننده باشد، بنابراین معلمان با استفاده از این تکنیک باید معلمانی محقق و پژوهشگر باشند و دانش آموزان پرسش گر امروز و پژوهشگر فردا تربیت کنند.
2- آشنا با استاندارهای جهانی کیفیت کار

3- بالا بردن اطلاعات عمومی
4- تدریس نوین: استفاده از روش تدریس فعال و همگام با روز، روش هایی تدریس معلم را ویژگی خاص می بخشد عبارتنند از : روش همیاری، روش تدریس فعال، روش بارش مغزی، روش ایفای نقش، روش نمایشی، روش بحث گروهی، روش حل مسئله، روش استقرایی، روش اکتشافی.
5- شرکت در دوره های ضمن خدمت

6- آشنایی با اصول روانشناسی تربیتی

7- داشتن طرح درس

ب) ابتکار
دومین ویژگی قرن بیست و یکم، قرن ابتکار بود که در این زمینه، معلم باید دارای ویژگی های زیر باشد.
1- خلاق است: معلم قرن بیست و یکم در این رابطه ی خود خلاق است، دست به شیوه های جدید می زند و دانش آموزان را نیز خلاق با می آورد هر اندازه دانش آموز از نظر اطلاعات، غنی تر باشد. انگیزه ی خلاقیت که در نهاد او بالقوه وجود دارد به فعلیت می رسد و این صورت نمی پذیرد مگر این که معلم و راهنما خودش، آراسته به صفت خلاقیت باشد.
2- ایجاد دنیای پرسش در کلاس
3- ایجاد دنیای تخیل در کلاس

4- واهمه نداشتن از شکست

5- خطرپذیری

6- تشخیص پیش نیازهای دانش آموزان: یکی از زمینه فعالیت های معلم این است که از کجا شروع کند و پیش نیاز فراگیران او چیست؟ نقطه ی شروع مبتکر سنتی و معمولی نیست، بهترین نقطه ی شروع را به کار می بندد، گاهی با طرح سؤالی نوین با آوردن وسیله با ماکتی سؤال برانگیز و...
7- درمان ناتوانایی های یادگیری: معلم مبتکر دانش آموزان ناتوان را شناسایی می کند و به درمان آنها می پردازد. معلمی که با دانش آموزان یک دست خلاق و توانا کار کند، ابتکار خاصی شاید نتواند در کار خود به کار بندد، اما معلم مبتکر کسی است که با به کار بردن روش ههای جدید آموزشی به دانش آموزان ناتوان کمک کند.
8- شناخت تفاوت های فردی

ج) مهارت و سرعت
سومین ممیزه ی قرن بیست و یکم، مهارت و سرعت است که معلم باید دارای ویژگی های زیر در این مقوله باشد.
1- مهارت های فردی: شامل قدرت طرح ریزی مدل ذهنی، به کارگیری اصول منطقی در تدریس، قدرت تجزیه و تحلیل مسائل قدرت تصمیم گیری.
2- مهارت های ارتباطی: مهارت های ارتباطی معلم شامل ویژگی های: کنترل احساسات، فن بیان، به کار بردن شعر و امثله در تدریس و گزارش دهی صحیح می باشد.
3- مهارت در تدریس

4- استفاده از وسایل کمک آموزشی )تکنولوژی آموزشی): یکی از مقوله هایی که به مهارت و سرعت تدریس معلم کمک می کند به کار بردن وسایل کمک آموزشی در امر تدریس می باشد به ویژه در دوره مقطع ابتدایی.
5- مهارت تفکر انتزاعی

6- مهارت تجزیه و تحلیل مسائل
د) ویژگی های اخلاقی
1- مراعات آداب و رسوم اجتماعی
2- نشاط و شادابی

3- آراستگی ظاهر
رسول اکرم (ص) قبل از خروج از منزل، مقابل آئینه می رفته و ظاهر خود را مرتب می کرده است و در جواب این سؤال که چرا تا این اندازه به این موضوع اهمیت می دهند می فرمودند: نمی خواهم باعث غیبت مردم شوم. معلم باید از رسول اکرم (ص) که الگو و اسوه ی اخلاق است درس بیاموزید.
4- سعه ی صدر

5- اخلاص

6- شخصیت دادن به دیگران

7- تعهد در کار
8- تقوا
9- وظیفه شناسی

10- رأفت و مهربانی

11- نگرش و بینش صحیح

12- تقدم منافع جامعه نسبت به منافع خود

نقش كارگاه‌هاي آموزشي درفناوری آموزش:

كارگاه‌هاي آموزشي فرصت بسيار مناسبي براي آموزش و فراگيري مهارتها و دانش جديد به شمار مي‌رود.

كارگاه‌ها از آن جهت داراي اهميت است و مورد استقبال قرار مي‌گيرد كه دانش و مهارت را در يك مدت زمان بسيار كوتاه، به شكل عملي و به‌ويژه تعاملي و گروهي به فراگيران انتقال مي‌دهد. به همين دليل، در سالهاي اخير گرايش بيشتري براي برگزاري انواع كارگاه‌هاي آموزشي، به ويژه در دانشگاه‌ها، به وجود آمده است. دانشگاه‌ها به منظور تشويق اعضاي هيأت علمي به برگزاري كارگاه‌ها و يا شركت در آنها، امتيازهايي براي آنها قايل مي‌شوند. نكته جالب توجه آنكه، برخلاف منابع چاپي بسيار محدود در بارة شيوة برنامه‌ريزي و برگزاري كارگاه‌ها، تعداد منابع موجود در وب در اين زمينه بسيار زياد است. كافي است با وارد كردن عبارتي مثلWorkshop Planning " " يا "How to plan a workshop" يا "How to design a workshop" در يكي از موتورهاي جستجو، به سايتهاي رايگان و گوناگوني كه اطلاعات لازم را در مورد كارگاه‌ها ارائه مي‌دهند دسترسي يابيد.
به طول معمول، اطلاعاتي كه در اين گونه سايتها دربارة مراحل و شيوه برنامه‌ريزي و اجراي كارگاه‌ها وجود دارد، به شرح زير است:
1.هدف‌گذاري و برنامه‌ريزي كارگاه
2.مخاطبان (فراگيران يا شركت‌كنندگان، تعداد آنها، سطح پذيرش)
3.وسايل سخت‌افزاري و نرم‌افزاري (وسايل سمعي و بصري، رايانه، نرم‌افزار و...)
4.منابع آموزشي و تمرينهاي عملي (كتابها، مقاله‌ها و مطالب مورد نياز)
5.مدرسان (تواناييها و ويژگيهاي آنان)
6.بودجه مورد نياز
7.مدت زمان (روز و ساعت)
8.چگونگي و زمان ثبت‌نام
9.اعلام عمومي و تبليغ كارگاه
10.شيوه تدريس و انجام فعاليتهاي عملي
11.مسايل متفرقه
12.شيوه ارزيابي كارگاه و ملاكهاي آن
برخي از سايتهاي مربوط به كارگاه‌هاي آموزشي، اطلاعات بيشتري از جمله جزئيات مراحل برنامه‌ريزي، برآورد هزينه‌هاي مختلف و سياهه كنترلي (checklist) براي مديريت كارگاه‌ها را نيز در اختيار قرار مي‌دهند. همچنين، برخي سايتها به صورت پيوسته و شبكه‌اي (Online) اقدام به برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي مي‌كنند
كه شركت در آنها در بيشتر موارد رايگان است. براي بازيابي كارگاه‌هاي پيوسته، مي‌توانيد با عبارت "Online workshop" در يكي از موتورهاي جستجو به كاوش بپردازيد.

جمع بندی ونتیجه گیری:

فناوری ابزار قدرتمندی است، شیفتگی بیش از حد در برابر این ابزار و یا حتی نفی آن به خاطر فراهم نبودن سایر امکانات یا حتی مسایل انگیزشی کاری نابجاست به نحوی که حاصلش عقب ماندن هر چه بیشتر کشورها در مقایسه با سایر کشورها و یا حتی کشورهای همسایه است. اگر کاربرد رایانه در دروس گوناگون تلفیق شود مانند چسبی برای وصل کردن و چسباندن موضوعات منفعل عمل می کند. رایانه ها می توانند برای سازماندهی داده ها، گزارش نویسی، ارتباط با دیگر دانش آموزان، اجرای تحقیق اینترنتی و تسهیم کار با مخاطبان جهانی استفاده شوند.بالاترین میزان موفقیت در امر استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در یادگیری زمانی حاصل می شود که از سردرگمی و بهت زدگی در مورد فناوری اطلاعات و ارتباطات خارج شویم و ذهن و احساسات خود را با شگفتی های یادگیری متمرکز کنیم. تبیین سیاستگذاری آموزشی صحیح شفافیت و جامعیت در سیاست ها و هدفمندی سیاستگذاری های اجرایی است که فضای مناسب برای استفاده قابلیت های فناوری را فراهم می کند. قانون ها و الزاماتی که استفاده از فناوری ها را برای مقاصد مفروض، تسهیل یا سخت می نماید، اهمیت دارد. مسئله ای که وجود دارد آن است که هنوز در بسیاری از کشورها معلمان و دانش آموزان استفاده از کامپیوتر را در یک حالت نمایشی دنبال می کنند، در صورتی که استفاده از ICT در عرصه محتوای عمومی برنامه در سی مورد غفلت واقع شده است یا به اندازه کافی استفاده نشده است. با توجه به تجربیات بسیاری از کشورها تدریس ICT به عنوان یک رشته انتزاعی و مجرد راه موثری برای تشویق کاربرد ICT در یادگیری نیست.

مسلما این معلمان هستند که کلید کاربرد اثربخش فناوری در جهت بهبود یادگیری را در دست دارند، اما اگر معلمان کاملا درک نکنند که چگونه به طور موثری ICT را برای پیشبرد یادگیری دانش آموزان به کاربرند، سرمایه گذاری های کلانی که در نوآوری های ICT صورت گرفته به آسانی و در خواهد رفت. کاربرد ICT این را می طلبد که معلمان حتی در محتوای موضوع هایی که تدریس می کنند و طریقه هایی که به وسیله آن محتوا می تواند یاد داده و یاد گرفته شود، بهتر آماده شوند. معلمان نیاز به نگرشی بدون هیچگونه ترس در کاربرد ICT دارند تا آنها را تشویق کند که خودشان خطرات را بپذیرند و آنها را وادارد که یادگیرندگانی مادام العمر باشند. بهترین روش برای اشاعه استفاده از فناوری های جدید آموزشی در کلاس های درس این است که بکوشیم زود پذیرها (معلمانی که از نظر شرایط نزدیک به نوآورها هستند) این پدیده ها را به منزله هنجار یا ارزش بپذیرند.این مراحل عبارتنداز:

۱)مرحلهآگاهی و پی بردن به وجود پدیده جدید

۲ ) مرحله علاقه و جلب نظر کردن پدیده جدید

۳) مرحله ارزیابی که طی آن معلمان فایده و کاربرد پدیده جدید را بررسی و ارزیابی می کنند.

۴) مرحله آزمایش که طی آن معلمان پدیده باارزش شده را در شرایط خاص خود آزمایش می کنند.
۵) مرحله پذیرش که پس از نتیجه مثبت در آزمایش حاصل می شود.

منابع ومواخذ:

1.شعباني، حسن، مهارتهاي آموزشي و پرورشي، انتشارات سمت،(1371).
2. تقي پورظهير، علي، مقدمه اي بر برنامه ريزي آموزشي و درسي، موسسه انتشارات آگاه، (1375).

3. غلامي، كبري، تحقيقي پيرامون كتاب فيزيك (1) و آزماشگاه، مجله رشد فيزيك61- تهران، دفتر انتشارات كمك آموزشي

4.احديان، محمد و آقازاده، محرم، راهنماي روشهاي نوين تدريس براي آموزش و كارآموزي تهران، آيش (1378)

5.خوشدلان ، بهاره كارشناس فيزيك آموزش و پرورش (1384

6-.رشد تكنولوژي آموزشي؛دوره هجدهم،آبان ماه سال تحصيلي 82-81

8-.رشد تكنولوژي آموزشي؛دوره هجدهم،بهمن ماه سال تحصيلي 82-81.

9-.رشد تكنولوژي آموزشي؛دوره هجدهم،اسفند ماه سال تحصيلي 82-81.

10-.رشد تكنولوژي آموزشي؛دوره هجدهم،فروردين ماه سال تحصيلي 82-81

11.-رشد تكنولوژي آموزشي؛دوره هجدهم،ارديبهشت ماه سال تحصيلي 82-81

12-

WWW.ROSHD.IR

WWW.MAGHSAD.COM- WWW.TEKNALEJI.IR